Τα νησιά όπου κατασκευάστηκαν τα περισσότερα αρχαιοελληνικά μαρμάρινα αγάλματα

Epiroc banner ad

Δύο νησιά των Κυκλάδων είναι γνωστά από παλιά για τον πλούτο τους σε μάρμαρο – αλλά ισάξιοι θησαυροί βρέθηκαν πρόσφατα στο μικρό, γειτονικό νησάκι του Δεσποτικού.

Θεωρείται η γενέτειρα των δίδυμων θεών Απόλλωνα και Αρτέμιδος, το αρχαιοελληνικό μαγευτικό λιμάνι της Δήλου προστατεύεται από τις Κυκλάδες ή όπως μαρτυρά το όνομά τους, από κυκλικά νησιά. Ως το μέσο σημείο στο Αιγαίο μεταξύ των εμπορικών κέντρων της Αθήνας και της Κρήτης, το «ιερό» ελληνικό νησί της Δήλου αποτελούσε συχνή στάση για τους ναυτικούς και τους προσκυνητές που επιθυμούσαν να υποβάλουν τα σέβη τους στο ναό του Απόλλωνα.

Ακριβώς νότια της Δήλου βρίσκεται το νησί της Πάρου. Το ημι-διαφανές του, λευκό σαν χιόνι μάρμαρο του προσέφερε τη διάκριση του ως «το πιο εύπορο και μεγαλοπρεπές νησί των Κυκλάδων» σύμφωνα με τον Έλληνα ιστορικό Επίφορο. Οι αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι 80 τοις εκατό των ελληνικών αρχαιοτήτων – συμπεριλαμβανομένων της Φτερωτής Νίκης της Σαμοθράκης και της Αφροδίτης της Μήλου – ήταν γλυπτά κατασκευασμένα από μαρμάρινους όγκους προερχόμενους από την Πάρο. Ένας πολύτιμος πόρος, το μάρμαρο εξορυσσόταν τόσο για τα διάσημα αγάλματα της Δήλου όσο και ως εμπορικό προϊόν.

Στο γειτονικό, σχεδόν ακατοίκητο νησί του Δεσποτικού, οι αρχαιολόγοι αποκάλυψαν πρόσφατα ένα ακόμη από τα πιο αξιόλογα ιερά της αρχαίας Ελλάδας. Μετά την ασφαλή επιστροφή των ναυτικών από τη θάλασσα, οι πολίτες της Πάρου κατασκεύαζαν μικρά παρεκκλήσια από μάρμαρο και προσέφεραν στους θεούς δώρα, μέλι, κρασί και μικρά μοσχάρια. «Αυτά τα ιερά ήταν σημαντικά για τους ναυτικούς και τους καπετάνιους, αφού οι ναοί τους χρησίμευαν ως φάροι κατά μήκος της εμπορικής διαδρομής», εξηγεί η Χριστίνα Φωκιανού, ξεναγός με βάση την Πάρο. «Το Δεσποτικό ήταν πιθανώς το δεύτερο σημαντικότερο ιερό στις Κυκλάδες μετά τη Δήλο από άποψη δύναμης και ισχύος», αναφέρει.

Το Δεσποτικό ήταν πράγματι ένα σημαντικό ιερό – για τη δύναμή του, την ισχύ του και ίσως για τον αρχαιολογικό του θησαυρό. Αφότου ο μοναδικός κάτοικος του Δεσποτικού εντόπισε ένα βυζαντινό νόμισμα στη στάνη του το 2010, οι αρχαιολόγοι αποκάλυψαν πάνω από 6.000 αρχιτεκτονικά κομμάτια μόνο στα τείχη της στάνης. Ο βοσκός γνώριζε ελάχιστα ότι οι τοίχοι της στάνης του κατασκευάστηκαν από αρχαϊκά υπολείμματα κτιρίων. Ο αρχαιολόγος και  διευθυντής ανασκαφών στο Δεσποτικό, Δρ. Γιάννος Κουράγιος, ανακάλυψε 85 κομμάτια αγαλμάτων και περισσότερα από 200 κεραμικά με το όνομα «Απόλλων». Ωστόσο, η ανακάλυψη της ιστορίας του ιερού απαιτούσε μια βαθύτερη ανασκαφή. Οι αρχαιολόγοι αποκάλυψαν επτά στήλες ύψους 3,8 μ. από παριανό μάρμαρο, οι οποίες αποτελούσαν έναν από τους 22 ναούς του Απόλλωνα στις Κυκλάδες.

Οι Παριανοί κυριάρχησαν στο ιερό του Απόλλωνα στη Δήλο κατά τα μέσα του 6ου αιώνα π.Χ. προτού να οικοδομήσουν ένα δικό τους ιερό στο Δεσποτικό – το οποίο ο Κουράγιος πιστεύει πως μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερος από αυτόν της Δήλου. «Η Πάρος ήταν πολύ ισχυρή τότε και είχε τα χρήματα για να δημιουργήσει αυτό το ιερό μακριά από την πόλη» εξηγεί ο Κουράγιος. «Ήθελαν να έχουν τον έλεγχο του Αιγαίου».

Ο Κουράγιος και η ομάδα του βρίσκονται επί του παρόντος στην επίπονη διαδικασία ανακατασκευής του ιερού, μεταφέροντας διά θαλάσσης μάρμαρο σε πλάκες από τη Νάξο, καθώς απαγορεύεται πλέον η εξόρυξη μαρμάρου από την Πάρο. «Αυτά τα λατομεία μαρμάρου, μήκους 120 μ., είναι αρχαιολογικοί χώροι και θεωρούνται μνημεία», λέει ο Κουράγιος. «Είναι έργα τέχνης.» Για τους Έλληνες, τα λατομεία είναι εθνικός θησαυρός εξίσου σημαντικός με την ίδια την Ακρόπολη που κατασκευάστηκε από το μάρμαρο της Πάρου. Όσο για τον ποιμένα του Δεσποτικού, είναι τυχερός που είδε το βυζαντινό νόμισμα.

Πηγή: nationalgeographic.com