Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε ένα πακέτο μέτρων για την απλούστευση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας στους τομείς των βιομηχανικών εκπομπών, της κυκλικής οικονομίας, των περιβαλλοντικών αξιολογήσεων και των γεωχωρικών δεδομένων. Οι αλλαγές αυτές θα συμβάλουν στη μείωση του διοικητικού φόρτου για τις επιχειρήσεις, διατηρώντας παράλληλα τους φιλόδοξους στόχους της ΕΕ για την προστασία του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης υγείας.
Το πακέτο θα επιταχύνει και θα απλοποιήσει τις διαδικασίες αδειοδότησης για όλα τα έργα, ιδίως για έργα σε στρατηγικούς τομείς, όπως στρατηγικά ψηφιακά έργα, έργα κρίσιμων πρώτων υλών και έργα προσιτής στέγασης, διευκολύνοντας τη μετάβαση της ΕΕ σε μια καθαρή και ψηφιακή οικονομία. Η απλούστευση των κανονισμών και η μείωση του διοικητικού φόρτου είναι ουσιώδεις για την επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ.
Με την παρούσα πρόταση, οι επιχειρήσεις αναμένεται να εξοικονομούν περίπου 1 δισ. ευρώ ετησίως, ανεβάζοντας τις συνολικές ετήσιες διοικητικές εξοικονομήσεις από τα omnibus και άλλες πρωτοβουλίες απλούστευσης που έχει ήδη παρουσιάσει η Επιτροπή σχεδόν στα 11 δισ. ευρώ ετησίως. Έτσι, πλησιάζουμε τον συνολικό στόχο εξοικονόμησης 37,5 δισ. ευρώ ετησίως σε διοικητικό κόστος έως το τέλος της θητείας της παρούσας Επιτροπής το 2029.
Η πρωτοβουλία αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια, ευθυγραμμισμένη με το EU’s Competitiveness Compass. Θα συμβάλει στη μείωση της γραφειοκρατίας και στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της ανθεκτικότητας της ΕΕ, προωθώντας παράλληλα την πράσινη ανάπτυξη.
Το σημερινό πακέτο απλούστευσης αποτελείται από έξι νομοθετικές προτάσεις. Οι προτεινόμενες απλουστεύσεις περιλαμβάνουν στοχευμένες νομοθετικές αλλαγές και αντικατοπτρίζουν τη συμβολή των ενδιαφερόμενων μερών στο πλαίσιο της call for evidence που ανακοινώθηκε στις 22 Ιουλίου 2025. Η πρόσκληση συγκέντρωσε περισσότερες από 190.000 απαντήσεις.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα συνεχίσει να εργάζεται για την απλούστευση της υφιστάμενης νομοθεσίας και πέραν του σημερινού πακέτου, αξιοποιώντας τις προτάσεις που υποβλήθηκαν στο πλαίσιο της call for evidence.
Βασικά στοιχεία της πρότασης
Απλουστευμένες περιβαλλοντικές αξιολογήσεις για τη χορήγηση αδειών
Οι φορείς ανάπτυξης έργων θα επωφεληθούν από απλουστευμένες και ταχύτερες διαδικασίες, όπως ενιαία σημεία επαφής, ψηφιοποίηση και συντομότερες διαδικασίες. Τα μέτρα αυτά θα επιταχύνουν βασικά έργα που είναι απαραίτητα για την οικονομία της ΕΕ. Επιπλέον, η πρόταση περιλαμβάνει ένα «εργαλειοθήκη» πρόσθετων μέτρων επιτάχυνσης για στρατηγικούς τομείς και έργα που συμβάλλουν στην αποανθρακοποίηση ή την αποδοτική χρήση πόρων, συμπεριλαμβανομένης της προσιτής στέγασης.
Απλουστευμένα πρότυπα βιομηχανικών εκπομπών για τη βιομηχανία και τους αγρότες
Οι επιχειρήσεις θα έχουν μεγαλύτερη ευελιξία στο πλαίσιο της Industrial Emissions Directive (IED) όσον αφορά την εφαρμογή συστημάτων περιβαλλοντικής διαχείρισης (Environmental Management Systems – EMS).
Για παράδειγμα, καταργείται η υποχρέωση συμπερίληψης σχεδίων μετασχηματισμού. Παρέχεται περισσότερος χρόνος στους φορείς εκμετάλλευσης για την προετοιμασία των EMS και δεν θα απαιτούνται πλέον ανεξάρτητοι έλεγχοι για τα συστήματα αυτά.
Οι αγρότες και οι φορείς υδατοκαλλιέργειας θα εξαιρούνται από ορισμένες υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων, μειώνοντας έτσι τον διοικητικό φόρτο. Παράλληλα, απλουστεύεται το πεδίο εφαρμογής των γεωργικών δραστηριοτήτων και περιορίζονται οι επικαλύψεις για τις βιολογικές εκμεταλλεύσεις.
Πιο αποτελεσματικές ψηφιακές λύσεις για τις επικίνδυνες ουσίες σε προϊόντα
Το κόστος της βάσης δεδομένων Substances of Concern in Products (SCIP) για τις επικίνδυνες ουσίες στα προϊόντα ήταν δυσανάλογα υψηλό. Οι λειτουργίες της θα αντικατασταθούν από πιο αποτελεσματικές ψηφιακές λύσεις, όπως το Digital Product Passport και η εφαρμογή του πακέτου One Substance One Assessment. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή προτείνει την τροποποίηση της Waste Framework Directive, ώστε να καταργηθεί η βάση δεδομένων SCIP.
Απλουστευμένη Εκτεταμένη Ευθύνη Παραγωγού (Extended Producer Responsibility – EPR)
Η ισχύουσα νομοθεσία για μπαταρίες, συσκευασίες, ηλεκτρονικό εξοπλισμό, πλαστικά μίας χρήσης και απόβλητα απαιτεί από τις εταιρείες με έδρα στην ΕΕ να διορίζουν εξουσιοδοτημένο αντιπρόσωπο για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων EPR. Οι εταιρείες πρέπει να δημιουργούν αυτό το σύστημα σε κάθε κράτος μέλος στο οποίο δεν είναι εγκατεστημένες αλλά πωλούν προϊόντα.
Η υποχρέωση αυτή θα ανασταλεί προσωρινά για τους Ευρωπαίους παραγωγούς, εν αναμονή της περαιτέρω απλούστευσης των συστημάτων EPR στο πλαίσιο του Circular Economy Act. Αυτό θα μειώσει το κόστος επιχειρηματικής δραστηριότητας στην ΕΕ.
Διευκολυμένη πρόσβαση σε γεωχωρικά δεδομένα
Οι υφιστάμενες τεχνικές απαιτήσεις για τα γεωχωρικά δεδομένα στο πλαίσιο της INSPIRE Directive θα ευθυγραμμιστούν πλήρως με την οριζόντια νομοθεσία για τα γεωχωρικά δεδομένα υψηλής αξίας του δημόσιου τομέα. Η απλούστευση αυτή θα μειώσει το κόστος συμμόρφωσης για τις δημόσιες αρχές και θα διευκολύνει την πρόσβαση σε σύνολα γεωχωρικών δεδομένων υψηλής αξίας για όλους τους δημόσιους και ιδιωτικούς χρήστες.
Μελλοντική απλούστευση
Η Επιτροπή δεσμεύεται να συνεχίσει να αξιοποιεί πλήρως το δυναμικό απλούστευσης, υποβάλλοντας τη νομοθεσία της ΕΕ σε stress testing και εστιάζοντας στην αποτελεσματική εφαρμογή. Η διαδικασία απλούστευσης θα συνεχιστεί τα επόμενα χρόνια, με έμφαση στις κατευθυντήριες γραμμές και στη βελτίωση της υφιστάμενης νομοθεσίας.
Για παράδειγμα, προκειμένου να διασφαλιστεί η ομαλή και έγκαιρη εφαρμογή του Packaging and Packaging Waste Regulation, η Επιτροπή αναμένεται να δημοσιεύσει σύντομα κατευθυντήριες οδηγίες, παρέχοντας μεγαλύτερη σαφήνεια και εναρμονισμένη εφαρμογή στα ζητήματα που τέθηκαν στο πλαίσιο της call for evidence.
Επίσης, η Water Framework Directive θα αναθεωρηθεί και θα τροποποιηθεί το 2026, όπως έχει ήδη ανακοινωθεί στο RESourceEU Action Plan. Με την επικείμενη αναθεώρηση της Marine Strategy Framework Directive, η Επιτροπή θα επιδιώξει επίσης τη βελτίωση της συνοχής με το ευρωπαϊκό κεκτημένο για τα γλυκά ύδατα. Στο πλαίσιο της Water Resilience Strategy, θα πραγματοποιηθεί μια σειρά από Structured Water Dialogues, που ενδέχεται να αναδείξουν πρόσθετα ζητήματα και να οδηγήσουν σε περαιτέρω βελτιώσεις.
Επιπλέον, ο Circular Economy Act, που έχει προγραμματιστεί για το 2026, θα θεσπίσει απλούστερους και εναρμονισμένους κανόνες και θα μειώσει το κόστος για τις διασυνοριακές δραστηριότητες κυκλικής οικονομίας.
Επόμενα βήματα
Η νομοθετική πρόταση θα υποβληθεί τώρα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο προς έγκριση.
Ιστορικό
Το πακέτο Environmental Omnibus αποτελεί την όγδοη omnibus πρόταση. Η Επιτροπή έχει χαράξει πορεία για την απλούστευση των κανόνων της ΕΕ, με στόχο μια πιο ανταγωνιστική και ευημερούσα ευρωπαϊκή οικονομία, θέτοντας σαφή στόχο τη μείωση του διοικητικού φόρτου κατά τουλάχιστον 25% – και κατά τουλάχιστον 35% για τις ΜΜΕ – έως το τέλος του 2029.
Το 2024, έρευνα Flash Eurobarometer (No 549) σε ΜΜΕ έδειξε ότι οι προθέσεις για «πρασίνισμα» των δραστηριοτήτων τους μέσω αποδοτικότερης χρήσης πόρων, ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και άλλων μέτρων επηρεάζονταν από την πολυπλοκότητα της νομοθεσίας.
Επιχειρήσεις όλων των μεγεθών ανέφεραν σύνθετες διοικητικές ή νομικές διαδικασίες, καθώς και περίπλοκες απαιτήσεις περιβαλλοντικής αναφοράς. Η πρόσφατη εμπλοκή των ενδιαφερόμενων μερών παρείχε ανατροφοδότηση σχετικά με τις πρακτικές δυσκολίες και τα σημεία συμφόρησης που αντιμετωπίζουν κατά τη συμμόρφωση με τη νομοθεσία, καθώς και για το πού μπορεί να μειωθεί ο διοικητικός και αναφορικός φόρτος χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο ο σκοπός των κανόνων.
Τα ενδιαφερόμενα μέρη υπογράμμισαν επίσης την ανάγκη επιτάχυνσης και απλούστευσης των διαδικασιών αδειοδότησης.
