Μελέτη ASSIMAGRA: Η Φυσική Πέτρα Καταγράφει το Χαμηλότερο Αποτύπωμα Άνθρακα Ανάμεσα στα Κύρια Υλικά Επένδυσης

Η στροφή της ευρωπαϊκής κατασκευαστικής αγοράς προς τη βιωσιμότητα δεν βασίζεται πλέον σε γενικές διακηρύξεις, αλλά σε αυστηρά, επαληθεύσιμα δεδομένα. Στο πλαίσιο των νέων κανονιστικών απαιτήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης—όπως ο αναθεωρημένος Κανονισμός για τα Προϊόντα Τομέα Δομικών Κατασκευών (CPR)—η ASSIMAGRA (Πορτογαλική Ένωση Βιομηχανίας Ορυκτών Πόρων) παρουσίασε τα αποτελέσματα της μελέτης της, «Environmental Footprint of the Natural Stone Sector».

Η έρευνα ποσοτικοποιεί τις περιβαλλοντικές επιδόσεις του πορτογαλικού φυσικού πετρώματος και τις συγκρίνει απευθείας με τα κύρια ανταγωνιστικά υλικά επένδυσης και δαπέδων: τα κεραμικά, το σκυρόδεμα και το πλαστικοποιημένο γυαλί (laminated glass).

Τα ευρήματα προσφέρουν επιστημονική επιβεβαίωση για αυτό που ο κλάδος γνώριζε εμπειρικά: το φυσικό πέτρωμα παρουσιάζει τη βέλτιστη συνολική περιβαλλοντική συμπεριφορά στο στάδιο της παραγωγής (Cradle-to-Gate), διατηρώντας σαφές προβάδισμα στο αποτύπωμα άνθρακα.

Τα Κύρια Ευρήματα με μια Ματιά

• Ηγέτης στο Αποτύπωμα Άνθρακα: Με διάμεσο τιμή μόλις 4.8 kg CO₂eq/m², το φυσικό πέτρωμα καταγράφει τις χαμηλότερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου ανάμεσα σε όλα τα αξιολογηθέντα υλικά.

• Χαμηλή Κατανάλωση Ορυκτών Πόρων: Η κατανάλωση ορυκτών καυσίμων ανέρχεται σε 136.3 MJ/m², επίπεδο ταυτόσημο με εκείνο του σκυροδέματος και αισθητά χαμηλότερο από τα κεραμικά και το γυαλί.

• Ισορροπημένο Συνολικό Προφίλ: Στις υπόλοιπες περιβαλλοντικές κατηγορίες (όπως η χρήση νερού και ο ευτροφισμός), το φυσικό πέτρωμα διατηρεί χαμηλές έως μεσαίες τιμές, επωφελούμενο από την απουσία θερμικών διεργασιών υψηλής έντασης.

Συγκριτική Αξιολόγηση Υλικών: Φυσικό Πέτρωμα vs. Ανταγωνιστών

Η συγκριτική έκθεση βασίστηκε σε πιστοποιημένες Περιβαλλοντικές Δηλώσεις Προϊόντος (EPDs) τρίτων μερών. Η σύγκριση αξιολογεί το στάδιο της παραγωγής (Ενότητες A1 έως A3: εξόρυξη πρώτης ύλης, μεταφορά στο εργοστάσιο, κοπή και επιφανειακή επεξεργασία) για λειτουργική μονάδα 1 m² επένδυσης ή δαπέδου.

+-----------------------------------------------------------------------+
|                 ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ ΑΝΘΡΑΚΑ (Global Warming Potential)          |
|                                                                       |
| Φυσικό Πέτρωμα  ████ 4.8 kg CO₂eq/m²                                  |
| Κεραμικά        ███████████ 13.4 kg CO₂eq/m²                            |
| Σκυρόδεμα       █████████████ 15.3 kg CO₂eq/m²                          |
| Laminated Glass ██████████████████████████████████ 39.1 kg CO₂eq/m²   |
|                                                                       |
| *Τιμές Διαμέσου (Median) - Στάδιο Παραγωγής A1-A3                     |
+-----------------------------------------------------------------------+

1. Αποτύπωμα Άνθρακα

Η διάμεσος τιμή για το φυσικό πέτρωμα (4.8 kg CO₂eq/m²) είναι:

• 2,8 φορές χαμηλότερη από τα κεραμικά (13.4 kg CO₂eq/m²),

• 3,2 φορές χαμηλότερη από το σκυρόδεμα (15.3 kg CO₂eq/m²),

• 8,1 φορές χαμηλότερη από το πλαστικοποιημένο γυαλί (39.1 kg CO₂eq/m²).

Ακόμη και κατά την αξιολόγηση των αριθμητικών μέσων όρων (όπου ορισμένες εξειδικευμένες επεξεργασίες υψηλής έντασης ανεβάζουν τον μέσο όρο του φυσικού πετρώματος στα 9.9 kg CO₂eq/m²), το φυσικό πέτρωμα διατηρεί την πρώτη θέση έναντι των κεραμικών (12.1 kg CO₂eq/m²), του σκυροδέματος (17.4 kg CO₂eq/m²) και του γυαλιού (40.0 kg CO₂eq/m²).

2. Κατανάλωση Ορυκτών Πόρων

Στη χρήση ορυκτών πόρων, το φυσικό πέτρωμα μοιράζεται την κορυφαία επίδοση με το σκυρόδεμα στα 136.3 MJ/m² (διάμεσος). Αντίθετα, τα κεραμικά απαιτούν 206.6 MJ/m² (+51%), ενώ το πλαστικοποιημένο γυαλί φτάνει τα 542.1 MJ/m² (+297%).

3. Αποτύπωμα Νερού & Σωματιδιακές Εκπομπές

Στη διαχείριση των υδατικών πόρων, το φυσικό πέτρωμα κατέχει ενδιάμεση θέση με διάμεσο 4.1 m³/m², σημειώνοντας αισθητά καλύτερη επίδοση από το γυαλί (10.6 m³/m²), αν και υψηλότερη από τα κεραμικά (1.8 m³/m²) και το σκυρόδεμα (1.4 m³/m²), τα οποία βασίζονται περισσότερο σε συστήματα κλειστού κύκλου. Στις εκπομπές αιωρούμενων σωματιδίων, το πέτρωμα καταγράφει εξαιρετικά χαμηλές τιμές, ενώ το σκυρόδεμα εμφανίζει υψηλότερες επιπτώσεις λόγω της παραγωγής τσιμέντου.

Συγκεντρωτικός Πίνακας Συγκριτικών Δεδομένων (A1–A3)

Πού Οφείλεται η Υπεροχή του Φυσικού Πετρώματος;

Το περιβαλλοντικό πλεονέκτημα του φυσικού πετρώματος απορρέει από τέσσερις βασικούς παράγοντες:

1. Γεωλογική Προεργασία: Η φύση ολοκλήρωσε τις θερμικές διεργασίες και τις διεργασίες πίεσης στην πάροδο εκατομμυρίων ετών. Το υλικό δεν χρειάζεται να κατασκευαστεί εξ αρχής σε κλιβάνους υψηλής θερμοκρασίας όπως το τσιμέντο (1.400°C+), τα κεραμικά (1.100°C+) ή το γυαλί (1.500°C+).

2. Μηχανικές έναντι Θερμικών Διεργασιών: Η επεξεργασία του πετρώματος (πριόνισμα, κοπή με αδαμαντοσύρμα, επιφανειακή στίλβωση) είναι ουσιαστικά μια ψυχρή μηχανική διαδικασία. Οι ενεργειακές απαιτήσεις επικεντρώνονται στην ηλεκτρική ενέργεια του δικτύου και στην κατανάλωση καυσίμων στα λατομεία.

3. Ονομαστική Διάρκεια Ζωής: Η αναφορά διάρκειας ζωής για το φυσικό πέτρωμα στις EPDs ορίζεται στα 50+ έτη (σε σύγκριση με τα 20–30 έτη για το γυαλί). Όταν ο περιβαλλοντικός αντίκτυπος επιμερίζεται στον πραγματικό επιχειρησιακό κύκλο ζωής ενός κτιρίου, το πλεονέκτημα του πετρώματος πολλαπλασιάζεται.

4. Εκσυγχρονισμός του Κλάδου: Η αυξανόμενη υιοθέτηση φωτοβολταϊκών συστημάτων για αυτοκατανάλωση και η εφαρμογή συστημάτων ανακύκλωσης νερού κλειστού κυκλώματος στις πορτογαλικές μονάδες επεξεργασίας συνεχίζουν να μειώνουν τις άμεσες λειτουργικές επιπτώσεις.

“StonePRINT”: Ψηφιακό Εργαλείο Υπολογισμού για τη Βιομηχανία

Πέρα από τη συγκέντρωση των συνολικών δεδομένων, η ASSIMAGRA ανακοίνωσε τη δημιουργία της πλατφόρμας “StonePRINT”. Αυτό το ψηφιακό εργαλείο υπολογισμού θα επιτρέπει στις εταιρείες του οικοσυστήματος StonebyPortugal να εισάγουν πρωτογενή δεδομένα παραγωγής (ενέργεια, νερό, εισροές υλικών) για να υπολογίζουν αυτόνομα το αποτύπωμα άνθρακα και νερού των συγκεκριμένων σειρών προϊόντων τους.

Το εργαλείο στοχεύει στην απλοποίηση της έκδοσης EPDs, στην υποστήριξη της συμμόρφωσης με τα κριτήρια των δημόσιων διαγωνισμών Green Public Procurement (GPP) και στην παροχή πιστοποιημένης τεχνικής τεκμηρίωσης για διεθνείς μελετητές, αρχιτέκτονες και μηχανικούς.

Πηγή Δεδομένων: Μελέτη ASSIMAGRA / Έργο «Environmental Footprint of the Natural Stone Sector» (Φεβρουάριος 2026) – assimagra.pt/wp-content/uploads/ARTICLE_NATURAL-STONE_FOOTPRINT.pdf

Μεθοδολογική Σημείωση: Δεδομένα από τις εκθέσεις E7 και E9 στο πλαίσιο του έργου της ASSIMAGRA, σύμφωνα με τα πρότυπα ISO 14040/44, EN 15804:2012+A2 και GHG Protocol, με σημείο αναφοράς πρωτογενή δεδομένα του 2023.