Από το 2025, η στρατηγική σχέση Βραζιλίας–ΗΠΑ στον τομέα των φυσικών πετρωμάτων εισέρχεται σε κρίσιμη καμπή.
Ο Πρόεδρος Τραμπ ανακοίνωσε την επιβολή νέου τιμωρητικού δασμού ύψους 50% σε όλες τις εισαγωγές από τη Βραζιλία, με ισχύ από την 1η Αυγούστου 2025, σε αντίποινα για την πολιτική δίωξη του πρώην προέδρου της Βραζιλίας Ζαΐρ Μπολσονάρου. Στην πράξη, αυτό σημαίνει τετραπλασιασμό των υπαρχόντων δασμών (από 10% σε 50%) για μια ευρεία γκάμα προϊόντων, περιλαμβανομένων των επεξεργασμένων μαρμάρων και γρανιτών.
Η αξία της αγοράς των ΗΠΑ για τη Βραζιλία – Δεκαετής ανάλυση 2015–2024
Τα διαθέσιμα στοιχεία αποδεικνύουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο των εξαγωγών φυσικών πετρωμάτων της Βραζιλίας:
- Επεξεργασμένος γρανίτης: Το 2024, οι εξαγωγές προς τις ΗΠΑ ανήλθαν σε $223,3 εκατ. και κάλυψαν το 67,7% της συνολικής αξίας των εξαγωγών γρανίτη της χώρας.
- Επεξεργασμένο μάρμαρο: Οι εξαγωγές προς τις ΗΠΑ ανήλθαν σε $48,6 εκατ., αντιστοιχώντας στο 78,8% της συνολικής αξίας μαρμάρου που εξήγαγε η Βραζιλία.
Συνολικά, 7 έως 9 δολάρια στα 10 που αποκομίζει η Βραζιλία από το εξαγώγιμο φυσικό της πέτρωμα προέρχονται από την αγορά των ΗΠΑ. Το ίδιο ισχύει και για τις ποσότητες, με το 71% των γρανιτών και 79% των μαρμάρων να καταλήγουν στις ΗΠΑ.
Η φθίνουσα πορεία πριν τον δασμό
Η εξάρτηση αυτή έχει αρχίσει να μειώνεται σταδιακά:
- Το μερίδιο των ΗΠΑ στις εξαγωγές γρανίτη υποχώρησε από 84,4% το 2015 σε 67,7% το 2024 (αξία).
- Το αντίστοιχο ποσοστό για τα μάρμαρα έπεσε από 85,3% σε 78,8%, χωρίς όμως να αλλάζει ουσιαστικά ο στρατηγικός προσανατολισμός της χώρας.
Αυτό οφείλεται σε παγκόσμιες προκλήσεις (πανδημία, πληθωρισμός, ενεργειακό κόστος) αλλά και στην αυξανόμενη εμπορική πίεση από ασιατικούς ανταγωνιστές με χαμηλότερο κόστος.
Τα πρώτα σημάδια για το 2025
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία για το πρώτο τρίμηνο του 2025, τα ποσοστά εξαγωγών της Βραζιλίας προς τις Ηνωμένες Πολιτείες παρέμειναν σε παρόμοια υψηλά επίπεδα με το προηγούμενο έτος:
- Στα επεξεργασμένα προϊόντα γρανίτη, οι ΗΠΑ απορρόφησαν το 65% της συνολικής αξίας εξαγωγών.
- Στα επεξεργασμένα μάρμαρα, το αντίστοιχο ποσοστό έφτασε το 76,4%.
Τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνουν τη συνέχιση της έντονης εξάρτησης από την αμερικανική αγορά, λίγο πριν τεθεί σε ισχύ ο νέος δασμός 50%. Η εφαρμογή του αναμένεται να έχει άμεσο αντίκτυπο στην κατανομή αυτών των μεριδίων στα επόμενα τρίμηνα.
Ο νέος δασμός 50% ως καταλύτης ανατροπών
Η επιβολή δασμού 50% στις εισαγωγές από τη Βραζιλία, χωρίς εξαιρέσεις ανά προϊόν, αναμένεται να έχει ισχυρότατο αντίκτυπο στον κλάδο:
- Αύξηση τιμών για τους Αμερικανούς εισαγωγείς, ιδιαίτερα σε κατηγορίες όπου η Βραζιλία ήταν κυρίαρχη, όπως οι σκούροι και exotic γρανίτες.
- Απώλεια ανταγωνιστικότητας των βραζιλιάνικων προϊόντων σε σύγκριση με αντίστοιχα της Τουρκίας, Ινδίας ή Κίνας.
- Πιθανή ανακατεύθυνση εξαγωγών προς άλλες αγορές, με δυσκολίες λόγω γεωγραφικής και εμπορικής εξειδίκευσης.
- Αβεβαιότητα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις της Espírito Santo, που εξαρτώνται σχεδόν αποκλειστικά από παραγγελίες των ΗΠΑ.
Τι δείχνει η εμπειρία της δεκαετίας
Από το 2015 έως το 2024, η Βραζιλία εξήγαγε συνολικά:
- Γρανίτη αξίας άνω των $5 δισ. προς τις ΗΠΑ (~83% του συνόλου).
- Μάρμαρο αξίας άνω των $530 εκατ., με εξίσου έντονη εξάρτηση.
Αυτά τα δεδομένα καθιστούν τη βραζιλιάνικη βιομηχανία ιδιαίτερα ευάλωτη σε πολιτικού χαρακτήρα εμπορικές αποφάσεις, όπως η πρόσφατη απόφαση Trump.
Προοπτικές
Το μέλλον θα εξαρτηθεί από:
- Τη διάρκεια ισχύος των δασμών (αν θα αρθούν μετά τις εκλογές ή μονιμοποιηθούν).
- Την αντίδραση της Βραζιλίας (αντιπολιτικά αντίποινα, διπλωματικά διαβήματα ή νέες εμπορικές συμφωνίες).
- Την ευελιξία της βραζιλιάνικης βιομηχανίας να αναζητήσει νέες αγορές ή να απορροφήσει μέρος του κόστους.
Στρατηγική Εξωστρέφειας – Το πρόγραμμα It’s Natural
Αναγνωρίζοντας τη μακροχρόνια σημασία της αγοράς των Ηνωμένων Πολιτειών, οι βραζιλιάνικες επιχειρήσεις του κλάδου έχουν στραφεί δυναμικά προς τη διεθνή αγορά φυσικών πετρωμάτων, με στόχο την προώθηση των υλικών τους και την ενίσχυση της παγκόσμιας παρουσίας τους. Σε αυτό το πλαίσιο, δημιουργήθηκε το πρόγραμμα “It’s Natural – Brazilian Natural Stone”, μια κοινή πρωτοβουλία του Centrorochas και της ApexBrasil.
Το πρόγραμμα στοχεύει στην ενίσχυση και διεύρυνση των εξαγωγών βραζιλιάνικων φυσικών πετρών, μέσα από ένα συνδυασμό στρατηγικών δράσεων που περιλαμβάνουν προβολή της εικόνας, εμπορική προώθηση, ανάπτυξη επιχειρηματικών ικανοτήτων και οργανωτική υποστήριξη. Η επιβολή δασμού 50% από τις ΗΠΑ καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την επιτάχυνση αυτών των προσπαθειών, με την αναπλήρωση των ενδεχόμενων απωλειών να αποτελεί μια σημαντική πρόκληση για τις επιχειρήσεις του κλάδου.
