Σε τροχιά βαθιάς αναδιαμόρφωσης των εμπορικών της σχέσεων με τη Λατινική Αμερική εισέρχεται η κυβέρνηση των ΗΠΑ, μετά την επίσημη πρόταση του Γραφείου του Αντιπροσώπου Εμπορίου (USTR) για την επιβολή οριζόντιων δασμών ύψους 25% σε μεγάλο μέρος των εισαγωγών από τη Βραζιλία. Η εξέλιξη αυτή, η οποία έρχεται ως αποτέλεσμα πολύμηνης έρευνας βάσει του Άρθρου 301 (Section 301) του αμερικανικού Εμπορικού Νόμου, έχει θέσει σε κατάσταση συναγερμού τους εισαγωγείς δομικών υλικών και φυσικών πετρωμάτων, καθώς η Βραζιλία αποτελεί διαχρονικά έναν από τους βασικότερους τροφοδότες της αμερικανικής αγοράς.
Το Θεσμικό Πλαίσιο και οι Αιτίες της Απόφασης
Σύμφωνα με την έκθεση του USTR και του επικεφαλής του, Τζέιμισον Γκριρ, οι προτεινόμενοι δασμοί αποτελούν απάντηση σε πρακτικές της Βραζιλίας που κρίθηκαν «παράλογες» και περιοριστικές για το αμερικανικό εμπόριο. Οι αιτιάσεις των ΗΠΑ επικεντρώνονται σε ζητήματα ψηφιακού εμπορίου, στις συνθήκες πρόσβασης στην αγορά αιθανόλης, καθώς και σε ελλείψεις στον έλεγχο της περιβαλλοντικής νομοθεσίας (αποδάσωση) και την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας.
Η χρήση του “Section 301” προσφέρει στην Ουάσιγκτον μια πιο στέρεη νομική βάση, σε σύγκριση με τις προηγούμενες προσπάθειες επιβολής καθολικών δασμών 50%, οι οποίες είχαν ακυρωθεί από το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ τον περασμένο Φεβρουάριο ως υπέρβαση της προεδρικής εξουσίας.
Η Λίστα των Εξαιρέσεων και ο «Γρίφος» του Χαλαζία
Η πρόταση του USTR συνοδεύεται από μια πολυσέλιδη λίστα εξαιρέσεων με συγκεκριμένους δασμολογικούς κωδικούς (HTS codes), η οποία έχει ως στόχο να αποτρέψει έντονες πληθωριστικές πιέσεις σε κρίσιμες αμερικανικές υποδομές και την εγχώρια αγορά. Ενώ εξαιρούνται συνολικά κατηγορίες όπως το αργό πετρέλαιο, τα αεροσκάφη και βασικά τρόφιμα, στον τομέα των πετρωμάτων και των σκληρών επιφανειών η κατάσταση απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή από τους επαγγελματίες του κλάδου, καθώς επιβάλλει διαφορετική μεταχείριση ανά υλικό:
-
Φυσικός Χαλαζίτης (Quartzite) -> ΕΞΑΙΡΕΙΤΑΙ: Η μοναδική κατηγορία φυσικών πετρωμάτων που κατατάχθηκε στις εξαιρέσεις είναι ο κωδικός HTS 6802.99.00 (Other Stone). Αυτό σημαίνει ότι ο δημοφιλής φυσικός βραζιλιάνικος χαλαζίτης γλιτώνει τον δασμό 25% και οι ροές του προς τις ΗΠΑ θα συνεχιστούν απρόσκοπτα.
-
Τεχνητός / Μηχανικός Χαλαζίας (Engineered Quartz) -> ΥΠΟΚΕΙΤΑΙ ΣΕ ΔΑΣΜΟ 25%: Αντίθετα με το φυσικό πέτρωμα, ο τεχνητός χαλαζίας (agglomerated stone) υπάγεται σε διαφορετικούς δασμολογικούς κωδικούς του Κεφαλαίου 68, οι οποίοι δεν συμπεριλαμβάνονται στις εξαιρέσεις. Συνεπώς, οι εισαγωγές του από τη Βραζιλία θα επιβαρυνθούν πλήρως.
-
Γρανίτης, Μάρμαρο και Σχιστόλιθος (Slate) -> ΥΠΟΚΕΙΝΤΑΙ ΣΕ ΔΑΣΜΟ 25%: Τα υπόλοιπα βασικά προϊόντα της Βραζιλίας στον κλάδο της πέτρας έμειναν εκτός της λίστας εξαιρέσεων. Εάν τα μέτρα οριστικοποιηθούν, οι εισαγωγείς γρανίτη, μαρμάρου και σχιστόλιθου θα κληθούν να καταβάλουν τον πρόσθετο δασμό.
Πολιτικές Αντιδράσεις και Εμπορικό Ισοζύγιο
Η αντίδραση της Μπραζίλια ήταν άμεση, με τον Πρόεδρο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα να εκφράζει την έντονη δυσαρέσκειά του. Η βραζιλιάνικη πλευρά επισημαίνει ότι οι ΗΠΑ διατηρούν ήδη σημαντικό εμπορικό πλεόνασμα (άνω των 14 δισεκατομμυρίων δολαρίων) με τη Βραζιλία, καθιστώντας τα μέτρα δυσανάλογα. Παράλληλα, η κυβέρνηση της Βραζιλίας αφήνει αιχμές για πολιτικά κίνητρα πίσω από τη χρονική συγκυρία της ανακούνωσης, συνδέοντάς την με το ευρύτερο γεωπολιτικό κλίμα και τη ρητορική της Ουάσιγκτον.
Το Χρονοδιάγραμμα της Διαβούλευσης
Τα μέτρα δεν έχουν τεθεί ακόμη σε ισχύ, καθώς ακολουθείται η προβλεπόμενη θεσμική διαδικασία, η οποία αποτελεί και το τελευταίο «παράθυρο ευκαιρίας» για τις επιχειρήσεις του κλάδου:
-
Έως 1 Ιουλίου 2026: Περίοδος υποβολής γραπτών υπομνημάτων και ενστάσεων από τα ενδιαφερόμενα μέρη (εμπορικούς συλλόγους, εισαγωγείς).
-
6 Ιουλίου 2026: Διεξαγωγή δημόσιας ακρόασης στην Ουάσιγκτον.
-
15 Ιουλίου 2026: Καταληκτική ημερομηνία για την οριστικοποίηση της απόφασης.
Οι επόμενες εβδομάδες θεωρούνται κρίσιμες για τη διπλωματία των επιχειρήσεων (business diplomacy). Οι σύνδεσμοι εξαγωγέων της Βραζιλίας, σε συνεργασία με αμερικανικούς εμπορικούς φορείς, αναμένεται να εξαντλήσουν τα περιθώρια διαβούλευσης προκειμένου να διασφαλίσουν ότι τα κανάλια διανομής των δομικών υλικών και των φυσικών πετρωμάτων προς τη Βόρεια Αμερική δεν θα υποστούν δομικές διαταραχές.
