Η 20ή Φεβρουαρίου 2026 σηματοδοτεί σημαντική αλλαγή στην αμερικανική εμπορική πολιτική: το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ ακύρωσε τους προηγούμενους οριζόντιους δασμούς, ενώ η κυβέρνηση Τραμπ, σε έκτακτη συνέντευξη Τύπου αμέσως μετά, ανακοίνωσε την εφαρμογή νέου οριζόντιου δασμού 10% σε όλες τις εισαγωγές και την ενεργοποίηση νομικών εργαλείων για τη διατήρηση προστατευτικών μέτρων. Οι εξελίξεις αναμένεται να επηρεάσουν τόσο την αμερικανική αγορά όσο και τις διεθνείς εμπορικές ροές.
Νομική Τεκμηρίωση της Δικαστικής Απόφασης
Το Ανώτατο Δικαστήριο, με πλειοψηφία 6-3, έκρινε αντισυνταγματικούς τους οριζόντιους δασμούς (10%-50%) που εφαρμόζονταν από την κυβέρνηση από το 2025.
Περιορισμός της Προεδρικής Ισχύος: Η απόφαση επισημαίνει ότι η κυβέρνηση είχε βασιστεί στον νόμο IEEPA (International Emergency Economic Powers Act) για τη ρύθμιση μόνιμων δασμών. Το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι η χρήση νόμου περί εκτάκτων αναγκών για εμπορική πολιτική υπερβαίνει τις αρμοδιότητες της εκτελεστικής εξουσίας, καθώς η συνταγματική εξουσία για την επιβολή φόρων και δασμών ανήκει στο Κογκρέσο.
Αναδρομική Ισχύς και Επιστροφές: Η ετυμηγορία καθιστά παράνομη την είσπραξη των δασμών από την ημερομηνία εφαρμογής τους. Ανάλυση του The Budget Lab at Yale εκτιμά ότι η κυβέρνηση ενδέχεται να επιστρέψει περίπου 175 δισεκατομμύρια δολάρια σε εισαγωγικές επιχειρήσεις που είχαν ήδη καταβάλει τους δασμούς. Η διαδικασία περιλαμβάνει υποβολή επίσημων ενστάσεων, τελωνειακών εγγράφων και αποδείξεων πληρωμής, ενώ οι περιπτώσεις που απορρίπτονται σε διοικητικό επίπεδο μπορούν να προσφύγουν στο United States Court of International Trade.
Άμεσες Οικονομικές και Εμπορικές Συνέπειες
Μείωση Κόστους Εισαγωγών: Η ακύρωση των δασμών αναμένεται να μειώσει άμεσα το κόστος εισαγωγών πρώτων υλών και καταναλωτικών αγαθών, γεγονός που οδήγησε σε προσωρινή άνοδο των χρηματιστηριακών δεικτών.
Διατήρηση Στοχευμένων Μέτρων: Η απόφαση δεν επηρεάζει δασμούς που έχουν επιβληθεί βάσει άλλων διατάξεων, όπως το Άρθρο 301 (πνευματική ιδιοκτησία) ή το Άρθρο 232 (εθνική ασφάλεια για χάλυβα και αλουμίνιο), οι οποίοι παραμένουν σε ισχύ. Εξαιρούνται επίσης μέτρα σε βασικούς κλάδους, όπως ο χαλκός και τα αυτοκίνητα.
Κυβερνητική Ανταπόκριση: Το Άρθρο 122
Σε συνέντευξη Τύπου αμέσως μετά την απόφαση, ανακοινώθηκε το νέο σχέδιο δράσης της κυβέρνησης για τη διατήρηση προστατευτικών μέτρων:
-
Νέος Οριζόντιος Δασμός 10%: Εκτελεστικό διάταγμα για την επιβολή νέου δασμού 10% σε όλες τις εισαγωγές.
-
Νομική Βάση: Το μέτρο βασίζεται στο Άρθρο 122 του Trade Act του 1974, που παρέχει στον Πρόεδρο την εξουσία να επιβάλει προσωρινούς δασμούς ή ποσοστώσεις έως 150 ημερών για την αντιμετώπιση σοβαρών ελλειμμάτων στο ισοζύγιο πληρωμών.
-
Προσωρινός Χαρακτήρας: Οι δασμοί θα ισχύουν έως 150 ημέρες, με ενημέρωση του Κογκρέσου. Οποιαδήποτε παράταση πέραν αυτού του διαστήματος απαιτεί νομοθετική έγκριση.
Άλλες Ενέργειες: Παράλληλα, η κυβέρνηση ανακοίνωσε την έναρξη νέων εμπορικών ερευνών, σύμφωνα με το Άρθρο 301, για την τεκμηρίωση μελλοντικών δασμών σε επιμέρους κλάδους.
Προοπτικές και Επόμενα Βήματα
Η χρήση του Άρθρου 122 θεωρείται μεταβατική λύση, ενώ η περαιτέρω εξέλιξη της εμπορικής πολιτικής θα εξαρτηθεί από αποφάσεις του Κογκρέσου σχετικά με τη μόνιμη επικύρωση νέων δασμολογικών μέτρων. Οι διεθνείς αγορές παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, καθώς οι αποφάσεις αυτές επηρεάζουν τόσο τις εισαγωγές όσο και τις εμπορικές ροές από και προς τις ΗΠΑ.
