Η Ευρωπαϊκή Ένωση επανακαθορίζει τη βιομηχανική της πολιτική, θεσπίζοντας μέτρα που στοχεύουν στην ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής, στην προώθηση τεχνολογιών χαμηλού άνθρακα και στην προστασία της ευρωπαϊκής αγοράς. Στο πλαίσιο αυτό, η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Πράξη για τη Βιομηχανική Επιτάχυνση (Industrial Accelerator Act – IAA) θέτει νέους κανόνες για τους τομείς που θεωρούνται στρατηγικής σημασίας.
Ωστόσο, το προσχέδιο του IAA δεν περιλαμβάνει τον μηχανολογικό εξοπλισμό εξόρυξης, κοπής και επεξεργασίας φυσικής πέτρας στις κατηγορίες που απολαμβάνουν ειδική θεσμική προστασία. Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει τις προτεραιότητες της Επιτροπής και διαμορφώνει το πλαίσιο για τον διεθνή ανταγωνισμό μεταξύ των κατασκευαστών εξοπλισμού.
Το πεδίο εφαρμογής του Industrial Accelerator Act (IAA)
Το προσχέδιο του Industrial Accelerator Act επικεντρώνεται σε συγκεκριμένους τομείς που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κρίνει ως κομβικούς για την πράσινη μετάβαση. Ο σχεδιασμός προβλέπει κριτήρια εντοπιότητας («Union-origin») και περιβαλλοντικές προδιαγραφές για δημόσιες συμβάσεις και επιδοτήσεις, εστιάζοντας σε τρεις βασικούς πυλώνες:
-
Ενεργοβόρες Βιομηχανίες: Παραγωγή χαμηλού αποτυπώματος άνθρακα για τον χάλυβα, το αλουμίνιο και το τσιμέντο.
-
Τεχνολογίες Μηδενικών Εκπομπών (Net-Zero Clean Tech): Μπαταρίες, φωτοβολταϊκά, ανεμογεννήτριες και κρίσιμες πρώτες ύλες.
-
Αυτοκινητοβιομηχανία: Ηλεκτρικά οχήματα και η σχετική αλυσίδα εφοδιασμού.
Ο βιομηχανικός εξοπλισμός που χρησιμοποιείται στην επεξεργασία φυσικής πέτρας —όπως συστήματα CNC, αδαμαντοφόρα σύρματα, υδροκοπές και εξοπλισμός ανακύκλωσης νερού— έμεινε εκτός του παραρτήματος, καθώς η Επιτροπή επέλεξε ένα πιο περιορισμένο εύρος κάλυψης.
Ο διεθνής ανταγωνισμός και οι διαφορετικές αναγνώσεις της αγοράς
Η απουσία των μηχανημάτων πέτρας από το πλαίσιο προστασίας του IAA επηρεάζει τις ισορροπίες απέναντι στις εισαγωγές από τρίτες χώρες, και ιδιαίτερα από την Κίνα, η οποία αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους κατασκευαστές και εξαγωγείς βιομηχανικού εξοπλισμού παγκοσμίως:
-
Η οπτική των Ευρωπαίων κατασκευαστών: Παραγωγοί μηχανημάτων σε χώρες με ισχυρή παράδοση στον κλάδο, όπως η Ιταλία, η Ισπανία και η Πορτογαλία, επισημαίνουν ότι η μη επιβολή κριτηρίων «Made in EU» ή περιβαλλοντικών απαιτήσεων στις δημόσιες συμβάσεις αφήνει την ευρωπαϊκή αγορά ανοιχτή στον ανταγωνισμό από κινεζικές και άλλες εισαγωγές χαμηλότερου κόστους.
-
Η οπτική των επιχειρήσεων επεξεργασίας: Από την πλευρά των λατομικών και επεξεργαστικών επιχειρήσεων φυσικών πετρωμάτων —συμπεριλαμβανομένων των μεγάλων παραγωγικών δυνάμεων του μαρμάρου— η απουσία δασμολογικών ή κανονιστικών περιορισμών στις εισαγωγές μηχανημάτων εξασφαλίζει πρόσβαση σε μια ευρύτερη γκάμα επιλογών. Αυτό επιτρέπει στα εργοστάσια επεξεργασίας να επιλέγουν εξοπλισμό από την παγκόσμια αγορά βάσει καθαρά οικονομικών και τεχνικών κριτηρίων.
Η νομοθετική διαδικασία σε εξέλιξη
Η πρόταση της Επιτροπής βρίσκεται πλέον υπό εξέταση στο πλαίσιο των διοργανικών διαπραγματεύσεων (EU Trilogue) μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της ΕΕ.
Κατά τη διάρκεια αυτής της φάσης, ευρωπαϊκοί βιομηχανικοί σύνδεσμοι καταθέτουν τις θέσεις τους, με ορισμένους να ζητούν τη διεύρυνση των ορισμών για την κάλυψη του μηχανολογικού εξοπλισμού απέναντι στον διεθνή ανταγωνισμό, ενώ άλλοι υποστηρίζουν τη διατήρηση ενός εστιασμένου πλαισίου στις βασικές ενεργοβόρες βιομηχανίες.
Προοπτικές
Η διαμόρφωση του Industrial Accelerator Act αναδεικνύει τις ισορροπίες που καλείται να κρατήσει η ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική ανάμεσα στην προστασία της εγχώριας τεχνολογικής παραγωγής και τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων που επεξεργάζονται φυσικά πετρώματα. Οι τελικές αποφάσεις των θεσμικών οργάνων της ΕΕ τους επόμενους μήνες θα καθορίσουν το οριστικό πλαίσιο για την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα του κλάδου.
