Σε μια εξέλιξη με ευρύτερες προεκτάσεις για το ευρωπαϊκό εμπόριο, η Ευρωπαϊκή Ένωση προχώρησε επίσημα στην έναρξη διαδικασιών διαιτησίας εναντίον της Αλγερίας. Αιτία αποτελεί μια σειρά από αυστηρούς περιορισμούς στις εισαγωγές και τις επενδύσεις που εφαρμόζει η χώρα της Βόρειας Αφρικής, οι οποίοι πλήττουν καίρια πολλούς ευρωπαϊκούς παραγωγικούς κλάδους, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα την πλήρη απαγόρευση που έχει επιβληθεί στα προϊόντα μαρμάρου και κεραμικών.
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της Γενικής Διεύθυνσης Εμπορίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η ΕΕ ζήτησε τη συγκρότηση ειδικής επιτροπής διαιτησίας (arbitration panel). Η κίνηση αυτή αποτελεί το επόμενο θεσμικό βήμα στη διαδικασία επίλυσης διαφορών, καθώς οι διμερείς διαβουλεύσεις που είχαν ξεκινήσει από τον Ιούνιο του 2024 δεν οδήγησαν σε αμοιβαία αποδεκτή λύση. Η ευρωπαϊκή πλευρά υποστηρίζει ότι η γενικευμένη αυτή στάση της Αλγερίας παραβιάζει τη Συμφωνία Σύνδεσης ΕΕ-Αλγερίας που τέθηκε σε ισχύ το 2005.
Το πλαίσιο των περιορισμών και η ειδική αναφορά στο μάρμαρο
Όπως ξεκαθαρίζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι οικονομικοί φορείς της ΕΕ αντιμετωπίζουν αυξανόμενες δυσκολίες λόγω μιας συνολικής πολιτικής υποκατάστασης των εισαγωγών που υιοθέτησε η Αλγερία από το 2021. Το πλέγμα των μέτρων αυτών περιλαμβάνει:
-
Ένα σύστημα αδειοδότησης εισαγωγών που λειτουργεί ουσιαστικά ως de facto απαγόρευση για διάφορα προϊόντα.
-
Την καθολική απαγόρευση (total ban) ειδικά στις εισαγωγές προϊόντων μαρμάρου και κεραμικών.
-
Ανώτατα όρια στην ξένη ιδιοκτησία για εταιρείες που εισάγουν αγαθά, καθώς και ιδιαίτερα επαχθείς γραφειοκρατικές απαιτήσεις επανεγγραφής.
Αν και η ΕΕ παραμένει ο σημαντικότερος εμπορικός εταίρος της χώρας, οι περιορισμοί αυτοί έχουν οδηγήσει σε σταθερή συρρίκνωση των ευρωπαϊκών εξαγωγών προς την Αλγερία, οι οποίες κατέγραψαν μείωση της τάξης του 31% κατά την περίοδο 2014-2024.
Τα επόμενα βήματα της διαιτησίας
Με τη συγκεκριμένη προσφυγή, η ΕΕ επιδιώκει την αποκατάσταση των δικαιωμάτων των Ευρωπαίων εξαγωγέων. Στο πλαίσιο αυτό, η ευρωπαϊκή πλευρά έχει ήδη ορίσει τον δικό της διαιτητή, ενώ η Αλγερία οφείλει να πράξει το ίδιο για τον δεύτερο διαιτητή εντός δύο μηνών. Ο τρίτος διαιτητής θα επιλεγεί από το Συμβούλιο Σύνδεσης, και η απόφαση που θα εκδώσει το τριμελές αυτό όργανο θα είναι νομικά δεσμευτική και για τα δύο μέρη. Παράλληλα, οι Βρυξέλλες δηλώνουν έτοιμες για την εξεύρεση μιας συμφωνημένης λύσης ανά πάσα στιγμή.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η ΕΕ παρακολουθεί στενά και επιπλέον εμπόδια που έχουν εγερθεί πρόσφατα και στοχεύουν ειδικότερα τις γαλλικές επιχειρήσεις.
Ο αντίκτυπος στον κλάδο
Για τη βιομηχανία του μαρμάρου και των δομικών υλικών, η Αλγερία αποτελούσε μια παραδοσιακά υπολογίσιμη αγορά στη λεκάνη της Μεσογείου. Η απόλυτη απαγόρευση εισαγωγής αυτών των υλικών στερεί από τις ευρωπαϊκές εταιρείες έναν σημαντικό προορισμό.
Η θεσμική αντίδραση της ΕΕ δεν αφορά μια μεμονωμένη κλαδική διαμάχη, αλλά μια προσπάθεια ανατροπής μιας ευρύτερης προστατευτικής πολιτικής. Εάν η διαιτησία δικαιώσει τις Βρυξέλλες, η άρση των περιορισμών αναμένεται να ανοίξει ξανά τον δρόμο για το ευρωπαϊκό μάρμαρο και τα κεραμικά προϊόντα σε μια αγορά που παραμένει κλειστή τα τελευταία χρόνια.
